NÜFUS , Nüfus sayımı yapılmasının nedenleri, Türkiye’de bö

NÜFUS  

Tanımı : sınırları belli bir alanda yaşayan insan sayısına nüfus denilmektedir.Ülkelerin nüfus sayıları nüfus sayımları yolu ile bulunmaktadır. Bu sayımının yapılma yöntemi ülkelere göre değişmektedir. Cumhuriyetin ilk yıllarından beri belli bir günde sokağa çıkma yasağı uygulanarak ülkemizde nüfus sayımı yapılmaktadır.

Nüfus sayımı yapılmasının nedenleri :

a)      Ülkenin toplam nüfus sayısını öğrenmek

b)      Kişi başına düşen milli geliri tespit etmek

c)      Çalışan nüfusun iş kollarına göre dağılımını tespit etmek

d)      Ülkedeki kadı-erkek nüfus dağılımını tespit etmek

e)      Potansiyel asker sayısını tespit etmek

f)        Nüfusun ülke içindeki dağılımını tespit etmek

g)      Nüfusun yaş guruplarına göre dağılımını tespit etmek

h)      Nüfusun eğitim durumunu tespit etmek

i)        Ekonomik yatırımları için veri tespit etmek

Türkiye’de bölgelerin nüfusu sayısına göre sıralaması

      1) Marmara bölgesi

      2) İç Anadolu bölgesi

      3) Ege Bölgesi

      4) Akdeniz Bölgesi

      5) Karadeniz Bölgesi

      6) Güneydoğu Anadolu Bölgesi

      7) Doğu Anadolu Bölgesi

NÜFUS ARTIŞI

     Nüfus sayısının bir yıl içinde göstermiş olduğu farka yıllık nüfus artışı denir.Nüfus artışı Yüzde ( 5 ) veya binde (%o) olarak ifade edilir.  Yıllık nüfus artışı iki bölüme ayrılmaktadır :

1) Doğal Nüfus artışı : Bir yıl içerisinde doğan nüfus ile ölen nüfus arasında oluşan farka doğal nüfus artışı denilmektedir. Doğal nüfusu artışının ülkemizde en yüksek olduğu bölgeler Doğu Anadolu bölgesi ve Güneydoğu Anadolu bölgeleridir.

2004 Yılı Canlı Doğum Yapan Kadınların Yaş gruplarına göre dağılımı

Annenin Yaş

Grupları

Canlı Doğum

Adedi

- 15

48

15 – 19

65.855

20 – 24

327.447

25 – 29

321.388

30 – 34

211.062

35 – 39

87.861

40 – 44

27.481

45 – 49

5.036

50 +

1.575

GENEL TOPLAM

1.047.753

 

 

 

 

 

 

Kaynak: Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü

2) Yıllık nüfus artışı : Nüfusun yıl içinde göçlerle birlikte göstermiş olduğu farka yıllık nüfus artışı denilmektedir. Türkiye’de yıllık nüfusu artış oranının en yüksek olduğu bölge Marmara bölgesidir. Kıtalara göre nüfus artış oranı şu şekildedir ;

a)      Afrika Kıtası :                         %o 29

b)      Asya Kıtası :                          %o 20

c)      Amerika Kıtası :                     %o 19

d)      Avrupa Kıtası :                       %o 4

e)      Avustralya Kıtası :                  %o 15

f)        Dünya ortalaması :                %o17

     Nüfus artış oranı yukarıdaki sıralamadan da anlaşılacağı üzere kıtalara ülkeler hatta ülke içinde kırsal ve kentsel alanlara göre değişmektedir.Sanayi bakımından gelişmemiş ülkelerde doğal nüfus atış oranı yüksektir. Ancak artan nüfusa göre iş olanakları az olduğu için göç fazladır. Sanayi bakımından  gelişmiş ülkelerde ise doğal nüfus artış oranı az ; ancak ülkeye çalışmak amacıyla gelen nüfus sayısı fazladır.

     Ülkemizde nüfus artış hızı fazladır.Ölüm oranı yüksek olmasına rağmen doğum oranının fazla olması nüfusun artmasında önemli bir etkendir. Ayrıca son yıllarda ülkemizde tıp alanında görülen gelişmelere bağlı olarak ölüm oranlarında bir azalma görülmektedir. Türkiye’de doğu bölgelerde ve kırsal alanlarda doğum oranı fazladır.

Ülkemizde doğum oranının fazla olmasında etkili olan belli başlı etkenler şunlardır ;

a)      Doğum kontrol yöntemlerinin gelişmemesi

b)      Aile planlamamasının uygulanmaması

c)      Çok çocuklu ailelerin makbul görmesi

d)      Ailelerde erken çocuk isteğinin fazla olması

e)      Kırsal alanlarda dini etkilerin fazla olması

Hızlı nüfus artışının yarattığı sorunlar şunlardır :

a)      Tüketici durumda olan çocuk yaştaki nüfus sayısı artar

b)      Ülkede kişi başına düşen milli gelir azalır

c)      Ülkede ekonomik kalkınma hızı azalır

d)      Kırsal kesimden kentlere doğru olan göç artar

e)      İnsanların temel gereksinimleri karşılanamaz

f)        Kentlerde işsizlik sorunlar artar

g)      Sağlıksız yapılaşma görülür (gecekondulaşma )

h)      Tarım alanları miras yolu ile küçülmeye başlar

i)        Çevre sorunlar artar

j)        Toprak erozyonu hızlanır

k)      Çevre sorunları artar

l)        Doğal kaynaklar hızla azalmaya başlar

 

Nüfus artışının olumlu sonuçlar ;

a)      Ülke savunması için potansiyel asker sayısı artar

b)      Yapılacak ekonomik yatırımlar için genç nüfus sayısı fazladır

c)      İşgücü sayısı fazladır.

 

GÖÇLER

Tanımı : Nüfusun daimi yada geçici olarak yer değiştirmesine göç adı verilir. Göçlerin belli başlı nedenleri şunlardır.

1)  Doğal yıkımlarla oluşan göçler : deprem , kuraklık, heyelan ve çığ gibi doğal afetlerle oluşan göçlerdir. Örneğin 17 Ağustos 1999 depreminden sonra Sakarya , Yalova ve Kocaeli gibi illerden diğer illere doğru olan göçlerdir.

2) Sosyal ve siyasi nedenlerle oluşan göçlerdir :  Savaşlar , işgaller , ihtilaller ve dini nedenlerle oluşan göçlerdir. Örneğin islamiyetin ilk yıllarında müslümanların Mekke’den Medine’ye doğru göç etmek zorunda olmaları .

3)  Ekonomik nedenlerle oluşan göçler : ekonomik gelişmenin az olduğu bölgelerden , iş olanaklarının fazla olduğu bölgelere  doğru olan göçlerdir. Günümüzde göçlerin en önemli nedenidir. Türkiye’de Marmara ve Ege Bölgesine doğru doğu bölgelerinden yapılan göçlerdir.

Göç çeşitleri

1)  İş gücü göçü : Çalışmak amacıyla başka yerlere doğru yapılan göçlerdir.

2)  Mevsimlik göç : tarımda,turizmde veya hayvancılıkta çalışmak amacıyla yapılan     

      göçlerdir.

3)  Beyin göçü : Bir ülkedeki eğitimli insanların başka ülkelere gitmeleri

Göçler yapıldığı yere göre gruplandırılması

1. İç göç :

     Bir ülkenin sınırları içerisinde yapılan göçlerdir. Bu tür değişmelerde ülke nüfusuunda bir değişiklik söz konusu değildir. İç göçe bağlı olarak sadece göç alan yerlerin nüfusunda artma , göç veren yerlerin nüfusunda bir azalma görülmektedir.  İç göçe neden olan belli başlı etkenler şunlardır ;

a)      Kırsal kesimlerde doğum oranının fazla olması

b)      Kırsal kesimlerde işsizli oranının fazla olması

c)      Tarımda makineleşmenin artması

d)      Miras yolu ile tarım topraklarının küçük parçalara ayrılması

e)      Kan davası, zorla evlendirme gibi sosyal nedenlerin varlığı

2. Dış göç :

     Bir ülkeden başka bir ülkeye doğru yapılan göçlerdir. Dış göçler çeşitli gruplara ayrılmaktadır .

a)      Zorunlu göçler : savaş ihtilal gibi nedenlerle olan göçlerdir.

b)      Mübadele : bir anlaşma esaslarına dayanarak yapılan nüfus değişimidir.

c)      İşgücü göçleri : bir ülkeden başka bir ülkeye çalışmak amacıyla yapılan göçlerdir.

d)      Beyin göçü :  bilim adamlarının kendi ülkelerinden başka ülkelere  çalışmak amacıyla yaptıkları göçlerdir.

NÜFUSUN DAĞILIŞI :

     Dünyanın her yerinde nüfus dağlımı aynı değildir. Bu dağılımda etkili olan belli başlı etkenler şunlardır : iklim , bitki örtüsü, yerşekilleri, tarımsal koşullar , endüstri, madenler, ulaşım koşullar ve  ticaret gibi doğal ve beşeri koşulların etkisi vardır .

     Nüfusun dağılışında yerşekilleri ve iklim koşullarının belirleyici olduğu ülkeler sanayi bakımından geri kalmış ülkelerdir. Gelişmiş ülkelerde ise nüfus ülke içinde daha dengeli bir şekilde dağılmaktadır.

     Dünyada sık nüfuslanmış yerler :

      Dünya nüfusunun büyük bir bölümü uygun yaşama koşullarının bulunduğu ılıman iklim kuşağında toplanmıştır.

Muson asyası : Asya kıtasının güney ve güneydoğusundaki ülkeleri kapsayan bu bölgede bol yağışlı iklim nedeniyle pirinç ve çay tarımı önem taşır. Dünyanın kalabalık ülkeleri olan Çin Halk Cumhuriyeti ve Hindistan bu bölgede bulunmaktadır.

Avrupa : Madencilik , endüstri ve ticaretin çok geliştiği Avrupa kıtasının tamamına yakın bir bölümü sık nüfuslanmıştır.

Japonya ve Kuzey Amerika’nın doğu kıyıları : Sanayileşmenin ve kısmen madenciliğin etkisi ile nüfuslanmıştır.

Akarsu havzaları :  Tarım koşullarının elverişli olduğu Ganj, İndus,Fırat ve Nil gibi akarsu havzaları sık nüfuslanmıştır.

Seyrek nüfuslanmış alanlar :

     İklim koşullarının olumsuzluğuna bağlı olarak nüfusun az olduğu tenha yerlerdir.

Soğuk bölgeler : Kuzey kutup dairesi içinde bulunan Grönland , Alaska , Kanada’nın Kuzeyi , İskandanav Yarımadası ve Sibirya’nın kuzey bölgeleri düşük sıcaklık nedeni ile seyrek nüfuslanmıştır.

Sıcak ve nemli Ekvatoral bölge : Tropikal kuşakta  Amazon , Kongo havzaları gibi alçak yerler yüksek sıcaklık, aşırı nemlilik sık ormanlar ve geniş alanları kaplayan bataklıklar nedeni ile az nüfuslanmıştır. Bu bölgede nüfus iklim koşullarının elverişli olduğu yüksek kesimlerde toplanmıştır.

Nüfuslanmamış yerler:

     İklim ve zemin koşulları nedeni ile insanların yerleşmesine uygun olmayan yerlerdir.

Kutup bölgeleri :Güney kutup bölgesinde bulunan Antartika kıtası 14 milyon km2 genişliktedir. Kalın buzlarla kaplı olduğu için  nüfuslanmamıştır.

Bataklıklar : Bataklık, yağış miktarının fazlalığı nedeni ile toprağın çok ıslak olduğu yer yer suların yüzeyde biriktiği yerlerdir. Yerleşmeyi ve ekonomik faaliyetleri sınırlandırdıkları için az nüfuslanmıştır.

Çöller : Dönenceler çevresindeki  Meksika, Büyük sahra , Arabistan , Kalahari, Avustralya çölleri ile Asya’nın iç kesimlerindeki İran i Kızılkum,Karakum, Taklamakan , ve Gobi çölleri insanların yaşamasına ve  yerleşmesine  uygun değildir. Bu yerlerde ancak vaha adı verilen sulak yerlerde azda olsa bir nüfus artışı görülmektedir.

NÜFUS YOĞUNLUĞU

      Belli  bir alanda yaşayan nüfusun o alana oranıdır. Ülkenin genişliği ve toplam nüfusu hakkında bilgi verir. Nüfus yoğunluğu üç şekilde ifade edilmektedir ;

1. Aritmetik Nüfus Yoğunluğu :

     Bir ülkenin veya bölgenin toplam nüfusunun yüzölçümüne bölünmesiyle elde edilen nüfus yoğunluğudur.

Aritmetik nüfus yoğunluğu : toplam nüfus / yüzölçümü

     Aritmetik nüfus yoğunluğu ülkenin gelişmişlik durumu , nüfuslanma özelliğini ifade etme. Sadece ülkenin yüzölçümü  hakkında bilgi verir. Bölgelerin alanlarına göre aritmetik nüfus yoğunluğu değişir. Türkiye’de nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu bölge Marmara en az olduğu bölge ise Doğu Anadolu Bölgesidir .

2. Tarımsal Nüfus Yoğunluğu :

     Bir ülkede tarımla geçinen nüfusun toplam tarım alanlarına bölünmesiyle elde edilen nüfus yoğunludur.

Tarımsal nüfus yoğunluğu : çiftçi sayısı / tarım alanları    şeklinde bir formülle hesaplanır.

Dağlık ve engebelik alanlarda tarım alanları azalacağı için tarımsal nüfus yoğunluğu artar.

3. Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu :

     Bir ülkede toplam nüfusun tarım alanlarının yüzölçümüne bölünmesiyle elde edilen nüfus yoğunludur.

Fizyolojik nüfus yoğunluğu : toplam nüfus / tarım alanları

TÜRKİYE NÜFUSUNUN ÖZELLİKLERİ

     Bir ülkede fazla olmasından ziyade nüfusun genel nitelikleri açısından kaliteli olması daha büyük önem taşımaktadır. Ülkelerin nüfus yapısının özellikleri gelişmişlik düzeylerine göre değişmektedir.

 

 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !